مقاله

وقت مشترک، فرزندتان را در مقابل انواع مشکلات احتمالی واکسینه می‌کند.

وقت مشترک

یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های هر پدر و مادری این است که چطور فرزندش را به بهترین شیوه تربیت کند. لازم است بدانید این کار هم مثل تمام کارهای مهم دنیا برای اینکه صحیح انجام شود نیاز به این دارد که والدین اصول و قواعد مخصوص خودش را بدانند.

ممکن است برای بسیاری از والدین این سوال پیش بیاید که «از چه شیوه‌ای می‌شود اصول و قواعد فرزندپروری را یاد گرفت؟»، در پاسخ به این سوال باید PMT را به شما معرفی کنیم که در واقع مخفف عبارت [Parent Management Training] هست و به معنی آموزش مدیریت رفتار کودکان به والدین است.

PMT در واقع مجموعه‌ای از مهم‌ترین تکنیک‌های فرزندپروری است که در دنیا والدین آن‌ها را برای فرزندپروری به کار می‌برند. PMT شامل سه قسمت است: 1) تعامل مثبت، 2) تکنیک‌های تشویقی و 3) تکنیک‌های تنبیهی سالم. PMT می‌تواند در جایگاه پیشگیری از مشکلات احتمالی مثل لجبازی و حرف ناشنوی به کار گرفته شود و هم می‌تواند به عنوان یک درمان مستقل یا تکمیل کننده برای انواع مشکلات بالینی بچه‌ها مانند مشکلات نافرمانی، اضطرابی، بیش فعالی و … به کار گرفته شود. یکی از گام‌های مهم در PMT، «وقتِ مشترک» است، در این مقاله می‌خواهیم به این گام مهم بپردازیم. 


وقت مشترک چیست؟

وقت مشترک، زمانی با کیفیتی است که هر روز پدر و مادر با فرزندشان در کنار هم می‌گذرانند و در این زمان باید فعالیت‌های لذت‌بخشی را انجام بدهند. مثلا یک مامان با کودکش در این زمان بازی می‌کنند یا یک بابا با نوجوانش در این زمان به موسیقی گوش می‌دهند.

کمیت وقت مشترک در کودکی و نوجوانی تفاوت دارد؛ در دوران کودکی یعنی از سن 2 تا11 سالگی، کودک باید هر روز به مدت 20 الی 30 دقیقه وقت مشترک داشته باشد که 4 روز در هفته را با مامان و 3 روز در هفته را باید با بابا بگذراند. در نوجوانی یعنی از سن 12 تا 21 سالگی، وقت مشترک با والدین هفته­ای چهار روز به مدت 20 الی 30 دقیقه است.


چرا داشتن وقت مشترک مهم است؟

توجه به این زمان به فرزندان این پیام را منتقل می‌کند که تو برای من با ارزش هستی و برای همین من در طول روز یک زمان ثابتی را به تو اختصاص می‌دهم. انتقال این پیام به کودک و نوجوان جدای از اینکه به آن‌ها حس ارزشمندی می‌دهد، باعث می‌شود بین والدین و فرزندانشان یک ارتباط محکم به وجود بیاید.

درباره‌ی پیغام‌های مرئی و نامرئی والدین بیشتر بدانید.

در واقع وقت مشترک مثل یک قرص تقویتی است؛ که باعث می‌شود کودک و نوجوان، نسبت به والدین خودشان صمیمیت بیشتری را احساس کنند که نتیجه‌ی آن واکسینه شدن فرزند شما در برابر انواع مشکلات احتمالی است. وقت مشترک برای اینکه بیشترین تاثیر را در فرزندپروری داشته باشد، باید در آن یکسری اصول و قواعد رعایت شود.


اصول وقت مشترک چیست؟

دو نفره باشد.

گذراندن زمان در کنار خانواده یکی از فاکتورهای مهم برای این است که یک خانواده تعامل خوبی با یکدیگر داشته باشند، اما این وقت‌های دسته جمعی را باید از وقت مشترکی که ویژه‌ی فرزندپروری است جدا کنید. این زمان باید دونفره باشد، این ویژگی باعث می‌شود که کودک و نوجوان متوجه شود که این زمان فقط به خودش اختصاص دارد.

پس در صورتی که فرزند دیگری دارید لازمه زمان‌ها را طوری تنظیم کنید که با هر کدامشان وقت مشترک جداگانه‌ای داشته باشید؛ مثلا می‌توانید برای فرزند دیگرتان یک فعالیت طراحی کنید یا از والد دیگر بخواهید که از او نگهداری کند و مشغول فعالیتی شوند.


هر روز باشد و ثبات داشته باشد

یکی از ویژگی‌هایی که باعث تاثیرگذاری وقت مشترک به عنوان یک تکنیک فرزندپروری می‌شود این است که هر روز و به صورت با ثباتی انجام شود. زمانی که هر روز و با ثبات باشد تاثیر خودش را روی ارتباط شما و فرزندتان نشان می‌دهد، چون فرزندتان مطمئن می‌شود که هر روز از طرف والدش توجه کافی را دریافت می‌کند.

بنابراین به دلایل مختلفی مثل آمدن مهمان یا رفتن به خرید نباید وقت مشترکتان را حذف کنید؛ گاهی که موارد ضروری پیش می‌آید می‌توانید زمان آن را کوتاه‌تر کنید ولی فقط در یک حالت این زمان کاملا کنسل می‌شود و آن هم زمانی است که خودتان یا فرزندتان کسالتی دارید.


یک زمان مناسب از روز باشد

انتخاب یک زمان مناسب برای داشتن وقت مشترک مهم است؛ به ویژه برای کودکان لازم است زمان مناسبی که برای خودتان و کودکتان از همه بهتر است را انتخاب کنید، مثلا بهتر است زمانی که انتخاب می‌کنید نزدیک به ساعت خواب بچه‌ها نباشد چون میزان هیجانشان بالا میرود.

سعی کنید زمانی که انتخاب می‌کنید در تمام روزهای هفته یکسان باشد و زیاد تغییرش ندهید چون این باعث می‌شود بچه‌های کوچکتر مدام درباره‌ی زمان بازی با شما سوال نپرسند. مثلا هر روز ساعت 4 بعد از ظهر باشد. البته در مورد نوجوان کمی متفاوت است، چون نوجوانان مانند باران بهاری هستند و بهتر است هر زمانی که به نظر می‌آید نوجوانتان حوصله دارد با او وقت مشترک داشته باشید.


فعالیت بر­اساس علاقه کودک یا نوجوان باشد

اصل بسیار مهم‌ بعدی این است که فعالیت یا بازی که برای وقت مشترک در نظر گرفته می‌شود باید توسط کودک یا نوجوان پیشنهاد داده شده باشد و در واقع مورد علاقه‌ی آن‌ها باشد. مثلا اگر کودکتان به آب بازی علاقه دارد با او آب بازی کنید یا اگر نوجوانتان گوش دادن به موسیقی را دوست دارد، با او همراهی کنید.

البته اینکه والد از آن بازی یا فعالیت متنفر نباشد هم مهم است چون باید در این زمان به شما هم خوش بگذرد و اگر شما هم از این زمان لذت ببرید می‌توانید اشتیاق خودتان را به ادامه‌ی وقت مشترک نشان دهید. این همان چیزی است که باعث افزایش صمیمیت بین شما و فرزندتان می‌شود.


فعالیت لذت بخش باشد و هیچ آموزشی نداشته باشد

به این نکته توجه کنید که بازی و فعالیتی که در حال انجام آن هستید باید برای کودک و نوجوانتان سرگرم‌کننده و لذت بخش باشد، چون حضور آموزش در بازیِ وقت مشترک شما می‌تواند باعث شود به احتمال بیشتری از نبایدهای ارتباطی استفاده کنید. بنابراین در هیچ قسمتی از این بازی نباید آموزش وجود داشته باشد، بازیِ وقت مشترک با آموزش از طریق بازی بازی متفاوت است.


هدایت کننده کودک یا نوجوان باشد.

در این 30 دقیقه‌ی وقت مشترک، کودک و نوجوان شما تصمیم ‌می‌گیرد که فعالیت یا بازی به چه طریقی پیش برود. ممکن است حتی فرزند شما بخواهد شیوه‌ی معمول انجام یک بازی را بهم بزند و این هیچ مشکلی ندارد. چون در این بازی ما باید و نبایدی نداریم، بنابراین در اینجور مواقع بازی یا فعالیت را متوقف نکنید.


والدین باید برای وقت مشترک مشتاق باشند.

این 30 دقیقه وقت مشترک در صورتی تاثیرگذار می‌شود که کودک شما حس کند مامان یا بابا با تمام وجود و علاقه مشغول خوش گذراندن با او است، بنابراین در این نیم ساعت تمام اشتیاق خودتان را نشان بدهید، مثلا در بازی کاملا همبازی شوید و در فعالیت مشترک با نوجوانتان کاملا مشتاق باشید.


تمام هوش و حواستان را به وقت مشترک اختصاص بدید.

هر چیزی که باعث می‌شود تمام حواس شما در این نیم ساعت پرت شود را از قبل مدیریت کنید، مثلا اگر لازم است پاسخ تلفن‌های ضروری را از قبل بدهید تا در این نیم ساعت ذهنتان آزاد باشد یا به کارهای مهم منزل رسیدگی کنید یا با خودتان قرار بگذارید که بعد از این نیم ساعت به سراغ کارهای دیگرتان بروید.


تحسین داشته باشید.

در مدت زمانی که با فرزندتان وقت مشترک دارید خیلی خوب است که تشویق‌های کلامی مثل تحسین را داشته باشید؛ تحسین‌ها می‌توانند به صورت توصیفی هم باشند. مثلا اگر فرزندتان مشغول ساخت لِگوهایش است می‌توانید بگویید “داری لگوهات رو جوری روی هم می‌چینی که یه خونه درست کنی”، در واقع این یک نوعی از تحسین است که بیشتر برای مواقعی که کودک در سکوت مشغول بازی است از آن استفاده می‌شود.


رفتارهای نامناسب خرد را نادیده بگیرید.

زمانی که دارید با فرزندتان وقت مشترک می‌گذرانید، ممکن است آن‌ها کارهایی انجام دهند که به نظر شما خوشایند نباشد، اینطور مواقع به این فکر کنید که آیا این رفتار باعث آسیب جدی می‌شود یا قانون مهمی را در خانواده‌ی شما نقض می‌کند؟

اگر اینطور نیست در این زمان به آن اشاره‌ای نکنید، مثلا ممکن است نوجوان شما در حال جویدن آدامس به شیوه‌ای باشد که به نظر شما خوشایند نیست، اما می‌شود فعلا نادیده‌اش گرفت تا زمانی که ارتباط بین شما و فرزندتان محکم شود.


جمع بندی

در این مقاله به تکنیک وقت مشترک به عنوان یکی از تکنیک‌های فرزندپروری پرداختیم و براتون توضیح دادیم که این زمان اختصاصی می‌تواند چه تاثیرات مهمی روی فرزندپروری شما بگذارد. در واقع این نیم ساعت روزانه با وجود اینکه کوتاه به نظر می‌آید تاثیرات عمیقی را روی روابط شما و فرزندتان می‌گذارد.

نیم ساعت وقت مشترک به بچه‌ها این پیغام را می‌دهد که تو برای ما با ارزش هستی، بنابراین یک زمان اختصاصی برای تو وجود دارد که در این زمان تمام حواس ما متوجه تو است. این پیام به قدری مهم است که نه تنها می‌تواند بسیاری از مشکلات فعلی فرزند شما را کاهش دهد بلکه می‌تواند فرزندتان را در برابر مشکلات احتمالی واکسینه کند.

بنابراین با توجه اینکه پی به اهمیت وقت مشترک در فرزندپروری بردید، شروع کنید و برای این اوقات خوب برنامه­ریزی کنید. سعی کنید این تکنیک را آهسته آهسته جزو برنامه‌های ثابت روزانه‌تان کنید، بعد از اینکه یک مدتی بگذرد شما تفاوت‌های چشمگیری را در نوع ارتباط بین خودتان و فرزندتان می‌بینید.

حتی می‌توانید در حین وقت مشترک نکات مهمی را درباره‌ی خودتان و فرزندتان متوجه بشوید، مثل اینکه نقاط قوت شما در این نیم ساعت وقت مشترک چه بوده است یا اینکه چه مدل از فعالیت‌هایی بیشتر مورد علاقه‌ی فرزندتان است. به طور قطع زمانی که شما برای داشتن یک ارتباط بهتر با فرزندتان تلاش می‌کنید، مسیر پر فراز و نشیب فرزندپروری برای شما روشن‌تر و هموارتر می‌شود. 

تالیف: مریم کرمی (کارشناس ارشد روانشناسی تربیتی) و دکتر فرحناز کیان ارثی

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *