مقاله

فوت و فن سوال کردن از فرزندان

پرسشگری یکی از تکنیک های ارتباط با کودکان و نوجوانان

بچه ها عاشق حرف زدن و سوال کردن هستند و دوست دارند بتوانند در دنیای غریب بزرگترها جایی باز کنند. نوجوانان نیز می خواهند جدی گرفته شوند و حرف هایشان شنیده شود، بنابراین اگر می خواهید راهی به دنیای فرزندانتان باز کنید، باید بتوانید درست آنها را بشنوید، صحیح سوال بپرسید و مناسب واکنش نشان دهید.

شاید در وهله نخست به کار گیری همه این باید ها و نبایدهای ارتباطی کمی سخت به نظر برسد اما با کمی تمرین و تکرار تبدیل به بخشی جدایی ناپذیر از رفتار شما خواهند شد.

یکی از روش های بسیار موثری که می تواند به ارتباط و تعامل مثبت شما و کودک یا نوجوانتان در هر سنی منجر شود، شیوه درست پرسش و پاسخ است. اما قبل از هرچیز حواستان باشد که قرار نیست شما در نقش بازپرس باشید و فرزندتان در نقش مجرم. اگر قواعد پرسشگری در نحوه برقراری ارتباط با فرزندتان را به درستی به کار گیرید نه تنها این پرسش و پاسخ برای هر دوی شما لذت بخش خواهد شد بلکه می توانید به شکل موثری کودک و نوجوانتان را در مسیر رشدش هدایت کنید.

انواع پرسشگری در تعامل با فرزند

پرسش ها را به طور کلی می توان به دو گروه پرسش هایی با پاسخ باز و پرسش هایی با پاسخ بسته تقسیم بندی کرد. پرسش های بسته پاسخ، سوال هایی هستند که فرد مقابل می تواند در پاسخ از جواب های بله یا خیر استفاده کند این در حالی است که در جواب پرسش های باز پاسخ فرد باید از جملاتی برای توضیح بهره بگیرد. اگرچه به کارگیری پرسش های باز پاسخ بهتر است اما گاهی هم پرسش هایی با پاسخ آری یا نه می توانند برای کسب اطلاعات مفید باشند ولی مراقب باشید که این نوع سوالات را پی در پی نپرسید وگرنه اجازه حرف زدن را از فرزندتان خواهید گرفت و ارتباط مناسبی بین شما شکل نخواهد گرفت.

چگونه بچه ها را به حرف زدن تشویق کنید؟

فرض کنید شب شده و شما می خواهید متوجه شویدکودک یا نوجوانتان روزش را چگونه گذرانده، در اینجا می توانید از او بپرسید:  “امروز مدرسه خوب بود؟” یا “امروز مدرسه چطور بود؟”

در سوال نخست کودک و نوجوانتان می تواند با گفتن یک بله به کل صحبت خاتمه دهد اما برای پاسخ دادن به سوال دوم لازم است کمی توضیح بدهد و این یعنی فراهم شدن فرصت گپ و گفت و برقراری ارتباط شما با دلبندتان. در لابه لای این پرسش و پاسخ ها نه تنها شما اطلاعاتی درخصوص کودک یا نوجوانتان به دست می آورید بلکه او هم فرصتی به دست می آورد تا مسایل خود را مورد کنکاش و وارسی قرار دهد و به طور حتم این روند برای او بسیار سودمند خواهد بود. در ضمن سوالاتی با پاسخ هایی باز اغلب باعث می شوند بچه ها و نوجوانان حس بهتری برای ادامه مکالمه داشته باشند چون می توانند موضوعات را آنطور که می خواهند برای شما تعریف کنند و فشاری روی خود احساس نخواهند کرد؛ پس اطمینان پیدا کنید که در پایان چنین مکالمه هایی یک قدم بزرگ به آنها نزدیک شده اید.

چگونه از کودک یا نوجوانتان سوال بپرسید

یکی از روش هایی که می تواند به شما در پرسیدن سوالات باز پاسخ کمک کند استفاده از “چه” و “چطور” است. مثلا “چه چیزی باعث شد چنین فکری کنی؟” یا “چطور توانستی این کار را به تنهایی انجام بدهی؟”

سوالاتی که با “چه ” شروع می شوند اغلب بیان واقعیت را تسهیل می کنند و پرسش هایی که با “چطور” آغاز می شوند کودک یا نوجوانتان را تشویق می کنند تا درباره دیدگاه های شخصی و ذهنی خودش درباره واقعیت صحبت کند.

استفاده از “ممکن است”، “می شود”، “امکان دارد” هم در سوالات بسیار کمک کننده خواهد بود. مثلا وقتی فرزندتان با ناراحتی درباره تجربه ناخوشایندی در مدرسه حرف می زند، شما می توانید با این پرسش ” ممکن است برایم یک مثال از رفتار آزار دهنده دوستت بزنی؟” او را تشویق کنید که توضیح کاملی درباره مساله مورد بحث بدهد.

ممنوعیت های پرسش از کودک و نوجوان

حواستان باشد که استفاده از واژه “چرا” در گپ و گفت ها و ارتباطات می تواند باعث ایجاد حالت تدافعی در فرزندتان شود که اصلا به صلاح هیچ کدام شما نخواهد بود و بحث را متوقف یا به بیراهه می کشاند. سوالات انتقاد آمیز هم را کنار بگذارید چون نه تنها سودمند نیستند بلکه می توانند به ارتباط شما آسیب بزنند. سوالات جهت دار را هم فراموش کنید چراکه قرار نیست شما به عنوان پدر و مادر باورها و برداشت های خودتان را به کودک یا نوجوانتان تحمیل کنید و او هم زیر بار چنین چیزی نخواهد رفت.

و اما نکته آخر : قرار است هر دو از این گپ و گفت مادر یا پدر – فرزندی لذت ببرید پس تند و تند پشت سرهم سوال نپرسید و اجازه دهید فرزندتان به آرامی با شما تعامل برقرار کند. با پرسیدن چند سوال همزمان فقط او را گیج و خسته می کنید.

تشویق جزیی را فراموش نکنید

تشویق های جزیی در لابه لای مکالمه و پرسش های شما در واقع به کودک و نوجوانتان نشان می دهد که شما به موضوع مورد بحث علاقه دارید و با دقت و تمرکز آن را دنبال می کنید. این تشوق هایی  جزیی گاهی می تواند فقط یک کلمه باشد، کلماتی مانند: آهان، عجب، نه بابا، خوب، ادامه بده …

واقعیت این است که همین فوت و فن های به ظاهر کوچک و ساده در مسیر فرزندپروری شما معجزه خواهند کرد، فقط کافی است، امتحان کنید.

نوشته های مشابه

1 دیدگاه در “فوت و فن سوال کردن از فرزندان

  1. نسرین علی نژاد گفت:

    بسیار عالی
    در گفتگو با فرزندم حتما استفاده خواهم کرد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *